Infekcije zuba i parodonta, te većina stomatoloških tretmana dovode do prolazne bakterijemije, koja traje oko 15 minuta, nakon čega organizam zdravog pacijenta eliminira mikroorganizme retikulo-endotelnim sistemom.

Pacijenti sa određenim sistemskim oboljenjima imaju rizik za komplikacije zbog ove prolazne bakterijemije. Nakon uzimanja anamneze, kliničkog pregleda i odluke za tretman koji bi mogao dovesti do krvarenja (čišćenje zubnog kamenca, anesteziranje, ekstrakcija, aplikacija interdentalnih matrica i kolčića, oralno-hirurške intervencije, endodontski tretman itd), pacijenta treba uputiti na internističku obradu i tražiti saglasnost ljekara interniste za stomatološko liječenje. Uz dobivenu saglasnost, treba razmotriti i primjenu antibiotske profilakse kod ovih pacijenata.

Antibiotska profilaksa podrazumijeva primjenu jedne visoke doze antibiotika pred samu intervenciju, kako bi antibiotik dodatno zaštitio pacijenta od eventualnih komplikacija usljed tranzitorne bakterijemije.

Potrebno je primijeniti jednu pojedinačnu peroralnu dozu 30-60 minuta prije tretmana. U slučaju peroralnog ili intramuskularnog ordiniranja antibiotika terapijska koncentracija u krvi postiže se za 20-30 minuta, dok je kod intravenske aplikacije djelovanje trenutno.

U slučaju da se antibiotik zaboravi ordinirati u propisanom vremenu prije tretmana profilaksa se bez posljedica može ordinirati neposredno nakon završenog tretmana, odnosno do 2h nakon završetka tretmana.

Amoksicilin je lijek izbora za peroralnu primjenu. To je polusintetski penicilin širokog spektra koji se dobro resorbira iz probavnog sustava i brzo dostiže visoku i dugotrajnu terapijsku koncentraciju u serumu. Pacijentima koji ne mogu uzimati peroralno antibiotike profilaksa se ordinira intramuskularno ili intravenski.

Za pacijente alergične na amoksicilin ili ostale penicilinske preparate preporučuje se upotreba cefaleksina, klindamicina, azitromicina ili klaritromicina.

Ampicilin per os odrasli 2g, 30-60 min prije tretmana, djeca 50mg/kg tt. Ukoliko ne mogu uzeti per os ampicilin 1g IM ili IV 30min prije zahvata a djeca 50mg/kg IM ili IV

Cefaleksin per os odrasli 2g, 30-60 min prije tretmana, a djeca 50mg/kg.

Klindamicin per os, IM,IV, odrasli 600mg, djeca per os, IM, IV, 20mg/kg.

Eritromicin odrasli per os 500mg,30-60min prije tretmana a djeca per os 15mg/kg.

Osim antibiotika, prije zahvata kod kojih se mogu pojaviti krvarenja potrebno je lokalno primijeniti antiseptike, najbolje 0,2% hlorheksidin glukonat za ispiranje usne šupljine.

Antibiotska profilaksa je potrebna kod pacijenata sa sljedećim oboljenjima:

  1. HIV
  2. Kombinirane imunodeficijencije
  3. Neutropenija
  4. Pacijenti na hemoterapiji i radioterapiji
  5. Bolesti hematopoeze i transplatacija organa
  6. Autoimune bolesti (juvenilni artritis, sistemski lupus eritematozus)
  7. Aplastična anemija
  8. Asplenizam ili status nakon splenoktomije
  9. Dijabetes melitus (inzulin ovisni)
  10. Terapija steroidima
  11. Terapija bisfosfonatima
  12. Urođene i stečene srčane mane (tretirane i netretirane), umjetni zalisci, preboljeli infektivni endokarditis
  13. Umjetni zglobovi i preboljela reumatska groznica

Ne postoji specifičan protokol prema kojem se ordiniraju antibiotici imunokomprmitiranim pacijentima, nego je potrebno razmotriti opšte zdravstveno stanje pacijenta i vrstu planiranog stom. tretmana te se odlučiti za profilaksu antibioticima.